Sıfır Atık Vakfı, israf krizini gözler önüne serdi: 18 milyon ton gıda israfı

Sıfır Atık Vakfı, dünyanın hızla derinleşen kaynak tüketimi krizine dair çarpıcı verilerin yer aldığı bir rapor yayımladı. Raporda, Türkiye’de her yıl yaklaşık 18 milyon ton gıdanın israf edildiği ve kişi başına düşen yıllık su miktarının 1000 metreküp seviyesine gerilediği için ülkenin “su stresi” yaşadığı vurgulandı. Raporda, gıda, su, enerji, doğal kaynak ve zaman israfının sadece ekonomik değil, aynı zamanda gezegenin yaşanabilirliğini tehdit eden çok boyutlu bir kriz olduğu belirtildi. BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, dünya genelinde yılda 1,3 milyar ton gıda çöpe gidiyor. Bu miktar, üretilen gıdanın yüzde 33’üne denk gelirken, israfın yalnızca dörtte biriyle 800 milyon aç insanın doyurulabileceği ifade edildi. Gıda israfı su ve enerji kaybını da tetikliyor Her yıl 250 kilometreküp tatlı su, sadece israf edilen gıdanın üretimi için harcanıyor. Tarım sektörü dünya su kullanımının yüzde 70’inden fazlasını oluştururken, bu alandaki israf ciddi bir gizli su kaybına neden oluyor. Enerji açısından ise israf edilen gıdanın üretiminde harcanan enerji, küresel enerji tüketiminin yüzde 10’una karşılık geliyor. Türkiye’de günde 4,9 milyon ekmek çöpe gidiyor Türkiye’de israfın boyutu dikkat çekici. Her yıl 18 milyon ton gıda çöpe atılırken, bu miktar üretilen gıdanın yüzde 20’sine denk geliyor. En fazla israf edilen ürünler arasında ekmek, sebze, meyve ve süt ürünleri bulunuyor. Ülkede günde 4,9 milyon ekmek çöpe atılıyor; bu da yılda 1,8 milyar ekmek anlamına geliyor. Elektrik israfı da ciddi boyutlarda. Konutlarda tüketilen elektriğin yüzde 15’i gereksiz kullanım nedeniyle boşa harcanıyor. “Standby” modundaki cihazlar, açık unutulan aydınlatmalar ve verimsiz ısıtma/soğutma sistemleri başlıca nedenler arasında. Sanayide ise verimsiz makineler ve atık ısı yönetimindeki yetersizlikler enerji kaybını artırıyor. Su tüketiminde gereksiz kullanım yüzde 35 Türkiye’de kişi başı günlük su tüketimi ortalama 225 litre. Bunun en az yüzde 35’i sızdıran musluklar, bilinçsiz bahçe sulamaları ve hatalı kullanım alışkanlıklarından kaynaklanıyor. Bu durum, yılda milyarlarca litre suyun boşa gitmesine yol açıyor. 100 milyar TL’lik ekonomik kayıp WWF verilerine göre, Türkiye’de toplanan atıkların yüzde 67,2’si düzenli depolanırken, sadece yüzde 12,3’ü geri kazanım tesislerine gönderiliyor. Tek kullanımlık ürünlerin yaygınlığı, atık yönetimini zorlaştırıyor. İsrafın Türkiye ekonomisine yıllık maliyeti 100 milyar TL’yi aşıyor. Bu kaynak, tarımsal üretimde verimliliği artırma, sulama altyapısını yenileme ve yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırma gibi stratejik alanlarda kullanılabilecek büyüklükte.